Không chỉ yêu cầu cơ quan nhà nước chủ động khai thác dữ liệu để hạn chế người dân phải nộp lại giấy tờ, Nghị định số 309/2026/NĐ-CP còn mở rộng việc tiếp nhận thủ tục hành chính không phụ thuộc địa giới hành chính, bổ sung ki-ốt thông minh và đưa các công cụ phân tích dữ liệu, trí tuệ nhân tạo vào hỗ trợ quản lý, vận hành dịch vụ công.

Ngày 5/8/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 309/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 118/2025/NĐ-CP về thực hiện thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông tại Bộ phận Một cửa và Cổng Dịch vụ công quốc gia. Nghị định có hiệu lực từ ngày 5/8/2026.

Người dân không phải cung cấp lại thông tin đã có

Một trong những thay đổi đáng chú ý là cơ quan tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính phải chủ động khai thác, sử dụng thông tin, dữ liệu đã được kết nối, chia sẻ để thay thế thành phần hồ sơ.

Theo quy định mới, cơ quan có thẩm quyền không được yêu cầu tổ chức, cá nhân cung cấp lại những giấy tờ, thông tin đã có trong các cơ sở dữ liệu được kết nối, chia sẻ theo quy định.

Trường hợp không khai thác được dữ liệu do sự cố, thảm họa hoặc dữ liệu chưa đầy đủ, chưa chính xác, cơ quan tiếp nhận mới yêu cầu người dân, doanh nghiệp bổ sung thông tin, giấy tờ cần thiết.

Điều này giúp giảm những loại giấy tờ người dân phải mang theo khi thực hiện thủ tục, đồng thời đặt trách nhiệm khai thác dữ liệu nhiều hơn vào phía cơ quan giải quyết.

Có thể giải quyết thủ tục hành chính không phụ thuộc địa giới

Một điểm mới đáng chú ý khác là Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp tỉnh và Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã được tiếp nhận thủ tục hành chính không phụ thuộc địa giới hành chính trong phạm vi toàn quốc, đối với những thủ tục đáp ứng yêu cầu về số hóa hồ sơ, xác thực điện tử, liên thông, chia sẻ dữ liệu và được cơ quan có thẩm quyền công bố.

Như vậy, với những thủ tục thuộc diện này, người dân có thêm lựa chọn khi thực hiện giao dịch hành chính, thay vì nhất thiết phải đến đúng địa bàn nơi thủ tục được giải quyết.

Nghị định cũng quy định thời gian giải quyết đối với hồ sơ được tiếp nhận không phụ thuộc địa giới hành chính được tính từ thời điểm cơ quan có thẩm quyền giải quyết nhận được hồ sơ theo quy định.

Ki-ốt thông minh được đưa vào hỗ trợ người dân

Nghị định bổ sung quy định về ki-ốt thông minh – thiết bị đầu cuối được kết nối với Cổng Dịch vụ công quốc gia và Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính.

Thông qua ki-ốt, tổ chức, cá nhân có thể tự tra cứu thông tin, nộp hồ sơ, xác thực định danh, thanh toán trực tuyến và nhận kết quả thủ tục hành chính tự động.

Các ki-ốt được khuyến khích triển khai tại Bộ phận Tiếp nhận và Trả kết quả, Trung tâm Phục vụ hành chính công, Điểm tiếp nhận và trả kết quả; đồng thời có thể được triển khai tại nhà văn hóa, bưu điện hoặc các khu vực công cộng để hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ công.

Điểm đáng lưu ý là việc sử dụng ki-ốt chỉ là phương thức hỗ trợ, không làm thay đổi thẩm quyền, trách nhiệm của cơ quan nhà nước trong tiếp nhận và giải quyết thủ tục hành chính.

Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã được tổ chức linh hoạt hơn

Nghị định quy định Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã có Giám đốc tương đương Trưởng phòng thuộc UBND cấp xã và không quá 02 Phó Giám đốc tương đương Phó Trưởng phòng.

Nhân sự làm việc tại Trung tâm gồm công chức, nhân viên thuộc Trung tâm; công chức, viên chức của các phòng chuyên môn; cán bộ, công chức, viên chức của cơ quan thuộc ngành dọc được cử đến thực hiện nhiệm vụ; cùng nhân sự của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ bưu chính công ích hoặc doanh nghiệp cung ứng dịch vụ hỗ trợ theo hợp đồng lao động.

Cách tổ chức này tạo điều kiện tập trung nhiều lực lượng tại một đầu mối, thay vì để người dân phải đi đến nhiều cơ quan khác nhau khi giải quyết công việc.

Cơ quan ngành dọc phải bố trí người làm việc tại Trung tâm

Đối với cơ quan của Trung ương được tổ chức theo hệ thống ngành dọc tại địa phương, người đứng đầu cơ quan ngành dọc quyết định việc tổ chức Bộ phận Tiếp nhận và Trả kết quả.

Nếu không tổ chức bộ phận riêng, cơ quan phải bố trí cán bộ, công chức, viên chức đến làm việc tại Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp tỉnh hoặc cấp xã nơi cơ quan đặt trụ sở để tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính.

Nghị định đồng thời quy định việc đánh giá cán bộ được cử đến làm việc tại Bộ phận Một cửa. Trường hợp cán bộ không hoàn thành nhiệm vụ hoặc có mức độ hài lòng thấp, cơ quan chủ trì có trách nhiệm cử người khác thay thế theo đề nghị của Bộ phận Một cửa.

Từ việc người dân không phải cung cấp lại thông tin đã có, có thể thực hiện một số thủ tục không phụ thuộc địa giới hành chính, đến việc đưa ki-ốt thông minh và trí tuệ nhân tạo vào hỗ trợ dịch vụ công, Nghị định số 309/2026/NĐ-CP đang mở thêm những cách làm mới trong giải quyết thủ tục hành chính.

Với cấp cơ sở, những quy định mới cũng đặt ra yêu cầu tổ chức Trung tâm Phục vụ hành chính công theo hướng thuận tiện hơn cho người dân, sử dụng hiệu quả đội ngũ và dữ liệu, đồng thời nâng cao trách nhiệm của cán bộ trực tiếp tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính.

Dịch vụ công được tăng cường hỗ trợ bằng dữ liệu và trí tuệ nhân tạo

Một nội dung đáng chú ý khác của Nghị định là yêu cầu đẩy mạnh tái cấu trúc quy trình thủ tục hành chính, cung cấp dịch vụ công trực tuyến tập trung trên Cổng Dịch vụ công quốc gia.

Nghị định cũng bổ sung việc ứng dụng công cụ phân tích dữ liệu và trí tuệ nhân tạo trên Cổng Dịch vụ công quốc gia để hỗ trợ quản lý, vận hành, giám sát, đánh giá và tối ưu hóa quá trình cung cấp dịch vụ công; hỗ trợ hướng dẫn, giải đáp, phân loại, kiểm tra hồ sơ, cảnh báo và phát hiện những bất thường trong quá trình tiếp nhận, xử lý hồ sơ.

Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo chỉ mang tính hỗ trợ, không thay thế việc xem xét, quyết định của cơ quan, người có thẩm quyền và phải bảo đảm an ninh mạng, an toàn, bảo vệ dữ liệu theo quy định pháp luật.